Festiwal "Inspirowane Górami" zmienił Zakopane w święto kultury i speleologii

W Zakopanem odbył się jubileuszowy 15. Festiwal "Inspirowane Górami" im. Ewy i Macieja Berbeków, który trwał cztery dni - od 15 do 18 października 2026 roku. To niezwykłe przedsięwzięcie połączyło obchody 75-lecia Speleoklubu Tatrzańskiego PTTK, 150-lecia Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara oraz 93. urodzin miasta Zakopane. Przez cztery dni festiwalu mieszkańcy i turyści mogli poznać tajemnice tatrzańskich jaskiń, sztukę, muzykę regionalną i wspólne dziedzictwo pogranicza polsko-słowackiego.

Czwartek: Świat podziemnych tajemnic

Otwarcie festiwalu przypadło 15 października i poświęcone było speleologii. Na Krupówkach, przy oczku wodnym, otworzono jubileuszową wystawę Speleoklubu Tatrzańskiego PTTK pt. "Świat podziemnych tajemnic. Taternictwo jaskiniowe". Ekspozycja zawierała fotografie autorstwa członków i współpracowników środowiska jaskiniowego, ukazujące współczesne oblicze speleologii, trud eksploracji, specjalistyczny sprzęt i piękno podziemnego świata.

Wieczorem w Kinie Miejsce odbyła się prelekcja Kazimierza Szycha, wybitnego polskiego speleologa i instruktora. Prelegent opowiadał o wieloletniej działalności wspinaczkowej i jaskiniowej, wzbogacając opowieść fotografiami i filmami z najgłębszych jaskiń świata. Słuchacze poznali wspomnienia z wypraw i doświadczenia zdobyte podczas eksploracji trudno dostępnych podziemi.

Piątek: Jubileusz szkoły sztuk plastycznych i spotkania z twórcami

Drugi dzień festiwalu poświęcony był 150-letniej historii Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara. W Miejskiej Galerii Sztuki im. Władysława hr. Zamoyskiego zaprezentowano ponad 240 prac z zakresu sztuk wizualnych i projektowych, w tym wzornictwa i lutnictwa. Ekspozycja stała się spotkaniem wielu pokoleń artystów i przypomnieniem dorobku placówki, która od 150 lat współtworzy artystyczną tożsamość Zakopanego.

Przy budynku "Strug" szkoły odbyła się uroczystość odsłonięcia jubileuszowego pomnika i tablic pamiątkowych. Na budynku odsłonięto tablicę poświęconą Karolowi Stryjeńskiemu, a wewnątrz szkoły umieszczono tablice upamiętniające Wojciecha Brzedzę i Halinę Kenarową - osoby ważne dla historii i rozwoju zakopiańskiego szkolnictwa artystycznego.

W Centrum Kultury Rodzimej w willi Czerwony Dwór odbył się panel dyskusyjny "Taternictwo jaskiniowe. Sport, wariactwo czy odkrywanie Tatr". Rozmawiano o specyfice eksploracji jaskiń, jej znaczeniu dla poznawania Tatr oraz wyzwaniach, z jakimi mierzą się grotołazi.

Wieczorem w Stacji Kultura Zakopane odbyło się spotkanie autorskie "I cóż ci zostanie na koniec" z Piotrem Biesem i koncert Jarosława Kąkola. Poeta przywołał początki swojej twórczości, sięgające jesieni 1976 roku, kiedy jako uczeń liceum plastycznego napisał pierwszy wiersz. Muzyka i słowa stworzyły kameralny wieczór pełen wspomnień, refleksji i humoru.

Tego samego wieczoru w Mediatece Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Stefana Żeromskiego zorganizowano Noc Bibliotek "Zakopiańskim szlakiem Macieja Pinkwarta". Spotkanie poświęcone było Maciejowi Pinkwartowi, pisarzowi, dziennikarzowi i autorowi publikacji o Zakopanem, promując czytelnictwo i poznawanie miasta poprzez literaturę.

Sobota: Polsko-słowackie dziedzictwo Tatr

Trzeci dzień festiwalu poświęcony był wspólnemu dziedzictwu pogranicza. W Kuźnicach odbył się Polsko-słowackie spotkanie kultur w ramach Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Na scenie wystąpiły: Parafialny Regionalny Zespół Giewont, Zespół Klimka Bachledy, Folklórny súbor Vagonár oraz DFS Letnička z Popradu. Występy przybliżyły publiczności bogactwo muzyki, tańca i folkloru pogranicza polsko-słowackiego.

Otworzona została wystawa "Zakopane-Poprad. Wspólne transgraniczne dziedzictwo". Ekspozycja zaprezentowała fotografie, dokumenty i materiały archiwalne ukazujące życie mieszkańców Podhala i Spiszu, przypominając o więziach historycznych i wspólnych tradycjach. Było to także opowieść o przewodnikach tatrzańskich - znawcach górskich ścieżek, lokalnych nazw, przyrody i historii, którzy przekazują swoją wiedzę kolejnym pokoleniom. Projekt realizowany był przy wsparciu programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027 i współfinansowaniu Unii Europejskiej.

Podczas sobotniej uroczystości wręczono nagrodę "Siła Korzeni" osobom szczególnie zasłużonym dla ochrony i przekazywania regionalnego dziedzictwa kulturowego. Laureatami tegorocznej edycji zostali: Małgorzata Karpiel, Katarzyna Cukier, Andrzej Skupień oraz Klemens Łukaszczyk. Ich działalność obejmuje ochronę dziedzictwa literackiego, edukację regionalną, pielęgnowanie tradycji góralskich oraz popularyzację sztuki ludowej i rzemiosła.

W galerii "Strug" zaprezentowano wernisaż prac nauczycieli oraz archiwalne prace uczniów szkoły. Między prezentowanymi obiektami znalazły się prace z zakresu lutnictwa, a najstarsza pochodziła z 1950 roku. Wycieczka "Podziemni zdobywcy Tatr" pozwoliła uczestnikom poznać System Jaskiń Pawlikowskiego w Dolinie Kościeliskiej, obejmujący Jaskinię Obłazkową, Raptawicką i Mylną, pod opieką przewodnika tatrzańskiego i taternikiaka jaskiniowego.

Niedziela: Edukacja, tradycja i twórczość

Ostatni dzień festiwalu rozpoczął się warsztatami dla dzieci "Sprawny jak nietoperz" w Parku im. Lecha Kaczyńskiego. Zajęcia prowadzone przez instruktorów Speleoklubu Tatrzańskiego PTTK pozwoliły najmłodszym uczestnikom połączyć aktywność ruchową z poznawaniem specyfiki pracy grotołazów.

Spacer "Zakopiańskim szlakiem Bartusia Obrochty" prowadzony przez Adama Kitkowskiego i Bartłomieja Obrochtę upamiętnił setną rocznicę śmierci wybitnego muzykanta góralskiego. Uczestnicy poznawali miejsca związane z jego życiem i dziedzictwem.

Finał festiwalu odbył się w Zakopiańskim Centrum Edukacji im. Heleny Modrzejewskiej i poświęcony był jubileuszowi 50-lecia pracy twórczej Jerzego "Jurasa" Gruszczyńskiego. Znany zakopiański artysta opowiadał o swojej wieloletniej drodze obejmującej grafikę, malarstwo, projektowanie, poezję, teatr i muzykę. Spotkanie wypełniły wspomnienia, anegdoty, prezentacje artystyczne i jubileuszowy tort - okazja do poznania projektów, które wpisały się w krajobraz i życie kulturalne Zakopanego.

Źródło: Zakopane