Fragmenty zestrzelonego Liberatora trafią do Muzeum Lotnictwa Polskiego. Wernisaż 18 listopada 2026

Ponad 80 lat po katastrofie aliancką historię odsłonią materialne dowody. 18 listopada 2026 roku Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie otworzy wystawę poświęconą bombowcowi B-24J Liberator EW 248 P, który w nocy z 16 na 17 sierpnia 1944 roku został zestrzelony nad Ostrówem. Z ośmioosobowej załogi przeżył tylko jeden lotnik. Wernisażowi towarzyszyć będzie konferencja historyczna o alianckich operacjach pomocowych dla walczącej Warszawy.

Niebezpieczna misja nad okupowaną Polską

Sierpień 1944 roku. Warszawa walczy o wolność, a alianckie załogi podejmują niezwykle ryzykowne loty znad Włoch. Setki kilometrów przez terytorium zajęte przez Niemców. Noce pełne zagrożenia ze strony niemieckiej obrony przeciwlotniczej i myśliwców. Dla wielu lotników wyprawa nad Polskę to ostatnia misja w życiu.

Bombowiec B-24J Liberator EW 248 P należący do 31. Dywizjonu Południowoafrykańskich Sił Powietrznych wystartował z południowych Włoch wieczorem 16 sierpnia 1944 roku. Zadanie: dostarczyć powstańcom warszawskim broń, amunicję, żywność i środki medyczne. Dowódcą ośmioosobowej załogi był major Izak J.M. Odendaal.

Podczas lotu nad Małopolską, w nocy z 16 na 17 sierpnia, maszyna została zaatakowana przez niemiecki nocny myśliwiec. Samolot rozbiła się na polach wsi Ostrów, w pobliżu Klimontowa. Katastrofę przeżył jedynie drugi pilot, porucznik Johannes J.C. Groenewald, który uratował się, skacząc ze spadochronem. Rannego lotnika odnaleźli i otoczyli opieką żołnierze Armii Krajowej, pomagając mu przetrwać okupację.

Siedmiu poległo, jeden przeżył

Pozostałych siedmiu członków załogi zginęło. Ich ciała początkowo pochowali mieszkańcy okolicy, a po wojnie szczątki przeniesiono na cmentarz wojskowy przy ulicy Prandoty w Krakowie, gdzie spoczywają w kwaterze żołnierzy Wspólnoty Brytyjskiej.

Historia Liberatora EW 248 P to opowieść o solidarności ponad granicami - o lotnikach, którzy podejmowali ryzyko, by wesprzeć walczących Polaków, i o mieszkańcach Małopolski, którzy nie pozostali obojętni wobec ocalałego członka załogi.

Szkoła przechowywała pamiątki przez lata

Fragmenty samolotu i inne historyczne świadectwa gromadzono przez lata w Szkole Podstawowej im. Lotników Alianckich w Ostrowie. To tam powstała lokalna kolekcja pamiątek związanych z katastrofą i jej załogą. Szkoła aktywnie pielęgnuje pamięć o alianckich lotnikach - organizuje uroczystości rocznicowe i wspiera działania edukacyjne.

Dziś te relikty trafią do szerszej publiczności. Muzeum Lotnictwa Polskiego przyjmuje je w ramach projektu „Muzea Domowe - ożywianie tożsamości w społecznościach lokalnych Małopolski" inicjowanego przez Województwo Małopolskie. Instytucja uczestniczy w inicjatywie już czwarty rok z rzędu.

Program wernisażu i konferencji

Zaproszeni prelegenci przybliżą okoliczności alianckich lotów nad okupowaną Polską, historię samolotu B-24 Liberator oraz losy jego załogi. W programie wystąpienia przedstawicieli Muzeum Lotnictwa Polskiego, Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Lotników Alianckich w Ostrowie oraz autora publikacji poświęconej katastrofie samolotu.

• Dzień i godzina: 18 listopada 2026 roku, godz. 11:00
• Miejsce: Gmach Główny Muzeum Lotnictwa Polskiego, Sala Konferencyjna, I piętro Hangar Główny
• Wstęp: bezpłatny
• Prezentacja wystawy: 12:30-13:00

Autentyczne relikty samolotu pozwolą spojrzeć na wydarzenia sprzed ponad ośmiu dekad przez materialne świadectwa dramatycznej misji i pamięć o ludziach, którzy ją podjęli.

Źródło: Małopolska