Generał Józef Giza powróci do ojczyzny. Londyńskie szczątki żołnierza niepodległości
Szczątki generała Józefa Gizy, wybitnego żołnierza niepodległościowego, który przez całe życie wojskowe służył Polsce, spoczną w ojczystej ziemi. Generał, który urodził się w Dąbrówce Polskiej 3 marca 1887 r., a zmarł 16 sierpnia 1965 r. w Londynie, zostaje przywrócony Polsce - do tego miejsca, które kształtowało jego charakter i patriotyzm.
W pigułce
- Absolwent Gimnazjum I w Nowym Sączu, żołnierz i współzałożyciel konspiracji niepodległościowej
- Odznaczony Orderem Virtuti Militari, trzykrotnie Krzyżem Walecznych i Medalem Niepodległości
- Jego syn poległ we wrześniu 1939 r., wnuk Jerzy Giza jest honorowym obywatelem Nowego Sącza
Od strzelca do generała brygady
Giza był członkiem Polskich Drużyn Strzeleckich w Nowym Sączu, gdzie zaczęła się jego droga do wojska. Podczas I wojny światowej służył w 20 (galicyjskim) pułku piechoty, walcząc kolejno na frontach serbskim, rosyjskim i włoskim. W listopadzie 1916 r. był współzałożycielem niepodległościowej konspiracji pod nazwą Organizacja WOLNOŚĆ działającej w pułku.
Podczas antyaustriackiego przewrotu w Tarnowie w październiku 1918 r. pełnił funkcję porucznika i dowódcy 1 kompanii batalionu 20 p.p. Po wojnie zajmował stanowiska coraz wyższych rang. Służył w 1. pułku strzelców podhalańskich, był adiutantem sądeckiego pułku w wojnie z bolszewikami, od 1927 r. dowódcą baonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
Dowódca na polu bitwy i w terenie
W kolejnych latach pełnił rosnące odpowiedzialności:
- 1932-1935 - zastępca dowódcy 2. pułku strzelców podhalańskich w Sanoku
- 1935-1938 - dowódca 3. pułku strzelców podhalańskich w Bielsku
- 1938 - dowódca Górnośląskiej Brygady Obrony Narodowej, która odzyskiwała Zaolzie
- 1939 - zastępca dowódcy 55 Dywizji Piechoty podczas kampanii wojennej
Po kampanii wrześniowej uniknął niewoli i przedostał się na Węgry, gdzie pełnił funkcję zastępcy Przedstawiciela Wojska Polskiego w Budapeszcie. Od 1940 r. walczył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.
Lata na emigracji
Na obczyźnie dowodził Centrum Wyszkolenia Armii na Bliskim i Środkowym Wschodzie, był dowódcą 5. Wileńskiej Brygady Strzelców i 7. Dywizji Piechoty we Włoszech. W 1944 r. awansował na stopień generała brygady. Po wojnie pozostał w Anglii, gdzie zmarł w Londynie i został pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie.
Giza był uhonorowany Orderem Virtuti Militari, trzykrotnie Krzyżem Walecznych i Medalem Niepodległości.
Pamięć rodziny i narodu
Jego syn Mieczysław poległ we wrześniu 1939 r. w bitwie pod Radłowem. Wnuk generała, Jerzy Giza - historyk i pedagog - został Honorowym Obywatelem Nowego Sącza. Imieniem generała nazwana została w 2021 r. tarnowska placówka Straży Granicznej.
Źródło: Tarnów