Iskierka w Muzeum Lotnictwa. Polska konstrukcja wreszcie na ekspozycji

28 października 2026 roku Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie wzbogaciło się o PZL M26 Iskierkę - dwumiejscowy samolot szkolno-treningowy, który powstał w Mielcu, ale nigdy nie trafił do produkcji masowej. To dopiero druga Iskierka w Polsce. Pierwszą sprowadził ze Stanów Zjednoczonych w 2021 roku Andrzej Sarata. Na uroczystym wprowadzeniu maszyny do zbiorów obecni byli konstruktorzy, piloci doświadczalni i przedstawiciele przemysłu lotniczego.

Od pomysłu do pierwszego lotu

Historia Iskierki zaczęła się w 1981 roku w WSK PZL Mielec. Zespół konstruktorów pod kierownictwem Krzysztofa Piwka otrzymał zadanie opracowania nowoczesnego, dwumiejscowego samolotu szkolno-treningowego. Maszyna miała służyć do wstępnego i podstawowego szkolenia pilotów wojskowych, a także do treningu w nawigacji dziennej i nocnej oraz w lotach akrobacyjnych. Zainteresowanie mogły wykazać zarówno wojsko, jak i aerokluby.

Prace przypadły jednak na trudny okres gospodarczy. Pierwszy prototyp oblatano 18 lipca 1986 roku. Kolejne próby doprowadziły do zmian konstrukcyjnych i zastosowania mocniejszego silnika w drugim prototypie. Drugi prototyp wzbił się w powietrze w kwietniu 1987 roku. Iskierka miała potencjał, ale przemiany gospodarcze po 1989 roku oraz brak środków na większe zamówienia ograniczyły możliwości jego rozwoju. Ostatecznie wojsko zdecydowało się na inną konstrukcję - PZL-130 Orlik. Mimo zainteresowania i prób znalezienia rynku Iskierka nigdy nie weszła do produkcji na szeroką skalę.

Muzealny requiem dla ambitnego projektu

Egzemplarz w Muzeum Lotnictwa Polskiego nie trafił jako gotowa maszyna. Jego obecna postać to rezultat pracy specjalistów z Działu Konserwacji Musealiów. Rekonstrukcję przeprowadzono z fragmentów rozbitej maszyny oraz części pozyskanych od PZL Mielec w latach 2010-2011. Krzysztof Mroczkowski, zastępca dyrektora Muzeum ds. naukowych, przybliżył ten proces, opowiadając o pracy specjalistów, którzy odtworzyli konstrukcję, przywracając jej formę i wygląd.

Uroczyste wprowadzenie zgromadzło osoby z różnych perspektyw - od projektowania, poprzez próby w locie, pracę w przemyśle, aż po muzealną konserwację. Obecni byli uczniowie Zespołu Szkół Mechanicznych nr 4 w Krakowie, co nadało spotkaniu wymiar edukacyjny. Dla głównego konstruktora Krzysztofa Piwka widok odtworzonej Iskierki był szczególnie emocjonujący. Pilot doświadczalny Wiesław Cena i przedstawiciel PZL Mielec Artur Wojtas podkreślali znaczenie zachowania pamięci o tym projekcie.

Czwarta nowość w zbiorach w tym roku

Iskierka to już czwarty nowy statek powietrzny w muzealnej kolekcji w 2026 roku. Wcześniej zbiory wzbogaciły się o samolot Acro Viper, samolot Kruk oraz szybowiec Jantar. Od 28 października 2026 roku Iskierkę można oglądać w Gmachu Głównym Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie jest Instytucją Kultury Województwa Małopolskiego.

Źródło: Małopolska