Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści - 18 czerwca
Co roku 18 czerwca obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści (International Day for Countering Hate Speech). W 2026 roku przypada on po raz piąty - święto ustanowiło Zgromadzenie Ogólne ONZ jako odpowiedź na narastające zjawisko hejtu, którego główną areną stał się Internet.
W pigułce
- Data: 18 czerwca - Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści, obchodzony po raz piąty
- Mowa nienawiści może wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 256 i art. 257 Kodeksu karnego - grozi za to do 3 lat pozbawienia wolności
- Hejt w sieci zapewnia jedynie pozorną anonimowość - poziom agresji bywa przez to bardzo wysoki
- Skutki mowy nienawiści to m.in. wycofanie społeczne i pogorszenie zdrowia psychicznego, w tym próby samobójcze - szczególnie wśród młodych
Czym jest mowa nienawiści?
Język nienawiści to negatywne emocjonalnie wypowiedzi wymierzone przeciwko grupom lub jednostkom ze względu na ich faktyczną lub domniemaną przynależność do określonej grupy. Zgodnie z definicją Komitetu Rady Europy obejmuje każdą formę wypowiedzi, która rozpowszechnia, propaguje lub usprawiedliwia nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm lub inne formy nienawiści oparte na nietolerancji - w tym agresywny nacjonalizm, etnocentryzm czy wrogość wobec mniejszości, migrantów i imigrantów.
Zjawisko przybiera różne formy - od subtelnego wykluczenia społecznego, przez wyzwiska i groźby, po treści graficzne: gify, memy, poniżające filmiki. Może być wymierzone w osoby ze względu na pochodzenie etniczne, narodowość, religię, płeć, wiek, orientację seksualną, ale też wygląd, styl ubierania, rodzaj słuchanej muzyki czy niepełnosprawność. W sieci coraz częściej napędzają je wyspecjalizowane farmy trolli, cyfrowe boty, a także deepfaki i fake newsy tworzone z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
Mową nienawiści mogą być nawet elementy gier komputerowych - te przedstawiające określoną grupę w negatywnym świetle, przypisujące jej określone cechy lub zachęcające do jej eksterminacji.
Realne skutki - szczególnie dla młodych
Hejterskie komentarze zamieszczane pod artykułami, w mediach społecznościowych i na forach internetowych mają realny wpływ na spadek poczucia bezpieczeństwa hejtowanych osób. Powodują wycofanie społeczne i pogorszenie zdrowia psychicznego - włącznie z próbami samobójczymi. Dotyka to przede wszystkim młodych, nieukształtowanych jeszcze emocjonalnie ludzi.
Społeczna skala problemu jest większa, niż zwykle się przyjmuje. Hejterski komentarz skierowany do jednej osoby posiadającej określoną cechę - np. narodowość, kolor skóry czy niepełnosprawność - dotyka wszystkich ludzi, którzy tę cechę posiadają. To znacząco zwiększa liczbę osób czujących się pokrzywdzonymi.
Co grozi za mowę nienawiści w Polsce?
W polskim Kodeksie karnym mowa nienawiści nie jest osobnym przestępstwem, jednak dwa artykuły pozwalają skutecznie ścigać sprawców:
| Przepis | Czyn | Kara |
|---|---|---|
| Art. 256 k.k. | Publiczne propagowanie ustroju totalitarnego lub nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość | pozbawienie wolności do lat 3 |
| Art. 257 k.k. | Publiczne znieważenie grupy ludności albo osoby z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej lub bezwyznaniowości, albo naruszenie nietykalności cielesnej z tych powodów | pozbawienie wolności do lat 3 |
Służby przypominają - hejt w sieci zapewnia jedynie pozorną anonimowość. Autorzy nienawistnych treści mogą zostać zidentyfikowani i pociągnięci do odpowiedzialności karnej.
Źródło: Policja Brzesko