Muzeum Narodowe Kraków prezentuje cyfrową przyszłość na konferencji Wikimedia w Katowicach

Muzeum Narodowe w Krakowie zabrało głos na prestiżowej konferencji Open Knowledge: Wikimedia & Research in the CEE Region w Katowicach, prezentując swoje doświadczenia w udostępnianiu zbiorów poprzez projekty wiki. Wydarzenie zorganizowane przez Wikimedia Polska i Wikimedia Ukraina w współpracy z Uniwersytetem Śląskim skupiło się na badaniach i projektach związanych z Wikimediami w nauce i sektorze GLAM-Wiki.

Działania MNK docenione w środowisku wiki

Krakowskie muzeum reprezentowała Agata Jabłońska. Jej prezentacja dotyczyła konkretnych projektów prowadzonych w ramach wikiprojektu GLAM/MNK. Wcześniejsze akcje edycyjne, takie jak WikiMatejko i WikiChełmoński, wielokrotnie wymieniane były przez innych prelegentów jako wzorcowe działania w Wikipedii i projektach siostrzanych.

WikiChełmoński stanowił element szerszego projektu, za który trzy muzea - Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Narodowe w Poznaniu i Muzeum Narodowe w Krakowie - otrzymały w 2026 roku nagrodę specjalną Sybilla.

WikiDante - nowy projekt na 2027 rok

Z ogromnym zainteresowaniem uczestników konferencji spotkała się zapowiedź nowego projektu. WikiDante to akcja edycyjna zaplanowana na początek 2027 roku, związana z wystawą "W lustrze Dantego. Kuszenie i ostrzeżenie" w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Wikiprojekt będzie inspirowany dziełami ze zbiorów MNK znajdujących się w domenie publicznej. Do Wikimedia Commons trafią cyfrowe reprodukcje prac graficznych Brunona Schulza, Witkacego, Francisco Goyi, Jacka Malczewskiego, a także historyczne obiekty - monety, wyroby ze złota, globusy, zegary i artefakty o charakterze magicznym, takie jak Alrauna czy Mandragora.

Społeczność Wikipedian wykazała żywe zainteresowanie. W ramach akcji zapowiedziane zostały spotkanie na wystawie z kuratorem i redaktorem katalogu, Światosławem Lenartowiczem, i wspólne edytowanie online z webinarem.

Cyfryzacja Biblioteki Czartoryskich finansowana z Unii Europejskiej

Możliwość realizacji tych projektów to efekt inwestycji w digitalizację zbiorów. Biblioteka Czartoryskich, część Muzeum Narodowego w Krakowie, udostępnia wybrane fragmenty swoich kolekcji do Wikimedia Commons i Wikidata. Proces wsparty jest przez wikiresydencję w Bibliotece Czartoryskich.

Projekt nosi nazwę "Biblioteka Książąt Czartoryskich - rozbudowa i przebudowa oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie". Jego parametry:

• Całkowity koszt: 56 194 788,50 zł
• Dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego: 37 181 150,41 zł
• Okres realizacji: marzec 2024 - marzec 2028

W ramach prac digitalizacyjnych opracowywane są materiały o szczególnym znaczeniu historycznym - między innymi korespondencja Sieniawskich i tzw. Teki Naruszewicza, czyli zbiór dokumentów królewskich z czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego, datujący się na II połowę XVIII wieku. Ręcznie przepisane wówczas materiały stanowiły prototyp dzisiejszych baz wiedzy.

Wikidane jako fundament otwartej wiedzy

Wikidane to globalny, ujednolicony system unikalnych identyfikatorów (URI) i baza Powiązanych Otwartych Danych (Linked Open Data). Pełnią rolę "wspólnego słownika" dla całej Europy, rozwiązując problemy z wielojęzycznością i niejednoznacznością haseł w tradycyjnych bazach danych.

Ich zastosowanie sięga daleko poza Wikipedię. Platformy takie jak Europeana publikujące treści o kulturze i dziedzictwie zabytkowym również korzystają z tego formatu. Wikidane wspierają też nowoczesne rozwiązania AI - jak projekt AI4Culture, gdzie algorytmy uczone są odczytywania historycznych rękopisów ze względu na specyfikę zeskanowanych źródeł.

Choć prace automatyzacyjne są możliwe, ostatnie etapy przed publikacją zawsze podlegają weryfikacji przez człowieka. To stanowi fundament działania Wikipedii i muzeów - mediów tworzonych przez i dla ludzi.

Źródło: Muzeum Narodowe Kraków