Nowe normy jakości powietrza od 2030 roku. Co zmieni się w Małopolsce?

Od 2030 roku poziomy dopuszczalnych zanieczyszczeń powietrza w Unii Europejskiej będą ostrzejsze. Nowe normy jakości powietrza wymagane przez dyrektywę AAQD (Ambient Air Quality Directive) stawiają przed samorządami wyzwania.

Dlaczego zmienia się standard?

Zanieczyszczenia powietrza - w szczególności PM2.5, PM10 i dwutlenek azotu (NO2) - wiążą się z poważnymi chorobami. W Polsce szacuje się, że złe powietrze prowadzi do 40 000 przedwczesnych zgonów rocznie. Wdrożenie nowych norm może zapobiec około 30 000 zgonom związanym z PM2.5 i 3 200 zgonom spowodowanym przez NO2.

Co zmienia się dla mieszkańca?

Od początku 2027 roku rozszerzony zostanie monitoring jakości powietrza. Do końca 2026 roku powstały wytyczne do przygotowania Wojewódzkich Planów Działania na rzecz Jakości Powietrza (PDJP), które samorządy będą musiały przyjąć do 31 grudnia 2028 roku.

Gminy będą zobowiązane do informowania mieszkańców o przekroczeniach (np. za pomocą tablic informacyjnych) i przeprowadzania kontroli palenisk.

Wyzwanie dla Małopolski

Region ma szczególnie duży problem. Żadna ze stacji pomiarowych w Małopolsce nie spełnia przyszłych norm dla PM2.5, a dwie trzecie nie spełnia nowych wymagań dla PM10. Dodatkowym zagrożeniem jest benzo(a)piren - substancja, która może powodować nowotwory, negatywnie wpływać na płodność i zaburzać rozwój dziecka. W 160 gminach regionu stężenia tej substancji w pyle PM10 wynosiły od 0,6 do 6,8 ng/m³, czyli 60-680% poziomu dopuszczalnego.

92% emisji PM2.5 i 99% emisji benzo(a)pirenu pochodzi z sektora komunalno-bytowego - głównie z pieców na węgiel i drewno.

Jak działać już dziś?

Wymiana starego kotła na niskoemisyjne źródło ogrzewania jest możliwością zmniejszenia zanieczyszczeń powietrza. Warto rozważyć:

• Kocioł gazowy
• Pompę ciepła
• Kocioł klasy 5 lub wyższej

Wszystkie rozwiązania muszą być zgodne z uchwałą antysmogową. Pomocy w wyborze i informacji o dostępnych formach dofinansowania udzielą Gminni Ekodoradcy.

Gdzie szukać pomocy?

W Niepołomicach informacji udzieli Urząd Miasta i Gminy, Wydział Środowiska i Klimatu:

• Adres: ul. Targowa 7, 32-005 Niepołomice
• Telefon: 12 250 94 54, 12 250 94 89
• Email: ekodoradca@niepolomice.eu