Nowe normy powietrza od 2030 roku. Małopolska musi się przygotować

Od 2030 roku Unia Europejska wprowadza bardziej rygorystyczne normy jakości powietrza. Poziomy dopuszczalnych zanieczyszczeń zostaną obniżone. W Małopolsce 160 gmin ma podwyższone stężenia szkodliwych substancji. Samorządy będą musiały przyjąć Wojewódzkie Plany Działania do 31 grudnia 2028 roku, aby zagwarantować osiągnięcie nowych norm do 2030 roku.

Co się zmienia w przepisach?

Nowe unijne przepisy obniżą dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń. Na przykład - pył PM10. Dziś gmina ma zadowalającą ocenę, jeśli średnie roczne stężenie nie przekracza 40 µg/m³. Od 2030 roku już wartość powyżej 20 µg/m³ będzie oznaczać złe warunki powietrza. To wywoła działania informacyjne: gmina będzie informować mieszkańców, przeprowadzać kontrole palenisk.

Dyrektywa dotyczy głównie trzech zanieczyszczeń: pyłu PM2.5, pyłu PM10 i dwutlenku azotu (NO2).

Dlaczego zmiany są konieczne?

Zanieczyszczenia powietrza, takie jak PM2.5, PM10 i dwutlenek azotu (NO2), przyczyniają się do poważnych chorób, w tym chorób płuc, astmy, zawałów i udarów. W Polsce szacuje się 40 000 przedwczesnych zgonów rocznie z powodu złej jakości powietrza. Wdrożenie dyrektywy może zapobiec ok. 30 000 zgonom związanych z PM2.5 i 3 200 zgonom spowodowanym przez NO2.

Małopolska w szczególnym zagrożeniu

Żadna ze stacji pomiarowych w Małopolsce nie spełnia przyszłych norm dla PM2.5. Dodatkowo - dwie trzecie stacji nie osiąga nowych wymagań dla PM10.

Szczególnie groźny jest benzo(a)piren - substancja, która może powodować nowotwory, wpływać negatywnie na płodność i zaburzać rozwój dziecka. W 160 gminach regionu stężenia benzo(a)pirenu w pyle PM10 wyniosły od 0,6 do 6,8 ng/m³, czyli 60-680% poziomu dopuszczalnego.

Kto i co musi zmienić?

92% emisji PM2.5 i 99% emisji benzo(a)pirenu pochodzi z sektora komunalno-bytowego, głównie z pieców na węgiel i drewno.

Do końca 2026 roku powstaną wytyczne do przygotowania Wojewódzkich Planów Działania na rzecz Jakości Powietrza (PDJP). Samorządy będą musiały przyjąć te plany do 31 grudnia 2028 roku. Od początku 2027 roku rozszerzony zostanie monitoring powietrza.

Co może zrobić mieszkaniec?

Mieszkańcy powinni wymienić stare kotły na niskoemisyjne źródła ogrzewania, takie jak kocioł gazowy, pompa ciepła lub kocioł klasy 5 i wyższej, zgodne z uchwałą antysmogową.

Wsparcia w wyborze rozwiązania oraz informacji o dostępnym dofinansowaniu udzielą Gminni Ekodoradcy. W przypadku Niepołomic można się kontaktować z Urzędem Miasta i Gminy:

• Wydział Środowiska i Klimatu
• ul. Targowa 7, 32-005 Niepołomice
• tel. 12 250 94 54, 12 250 94 89
• email: ekodoradca@niepolomice.eu

Źródło: Niepołomice