Pionierskie cewnikowanie serca w Polsce. Historia zabiegu, którym zajął się Łódź
Cewnikowanie serca - zabieg, który dziś wykonuje się rutynowo w szpitalach, ma fascynującą historię. W Polsce pierwszym lekarzem, który przeprowadził tę procedurę, był profesor Jerzy Rutkowski z Uniwersytetu Łódzkiego. Zabiegu dokonał między 19 a 30 listopada 1948 roku w szpitalu im. S. Sterlinga, gdzie kierował II Kliniką Chirurgiczną.
W pigułce
- Cewnikowanie to wprowadzenie giętkiej rurki do serca pacjenta w celu badania przepływu krwi i naczyń wieńcowych
- Pierwszym polskim pionierem zabiegu był prof. Jerzy Rutkowski z Łodzi w 1948 roku
- Świat poznał cewnikowanie wcześniej - niemiecki lekarz Werner Forßmann dokonał tego w 1929 roku na sobie
Na czym polega cewnikowanie serca?
Zabieg polegający na wprowadzeniu do serca pacjenta giętkiej rurki (cewnika) wykonuje się poprzez nakłucie tętnicy lub żyły. Dostęp uzyskuje się w pachwinie, zgięciu łokciowym lub w okolicy nadgarstka. Cewnik następnie prowadzi się przez naczynia krwionośne do różnych okolic serca bądź naczyń wieńcowych.
Procedurę dzieli się na prawostronne cewnikowanie, służące do badania prawej części serca, oraz lewostronne cewnikowanie, podczas którego często wykonuje się koronarografię - wprowadzenie kontrastu do naczyń wieńcowych i ich rentgenowskie badanie. Za pomocą cewnika lekarze mogą badać przepływ krwi, mierzyć ciśnienie, utlenowanie i temperaturę krwi w sercu i naczyniach, a także badać aktywność elektryczną serca.
Światowe początki zabiegu
Historia cewnikowania serca sięga daleko wstecz. W 1861 roku fizjolog weterynaryjny prof. Jean-Baptiste August Chauveau wprowadził cewnik do serca konia. Przełomowym momentem było 1929 roku, kiedy niemiecki lekarz Werner Forßmann wprowadził cewnik do prawego przedsionka swojego serca i potwierdził to zdjęciem rentgenowskim. Decyzja była ryzykowna - władze szpitala w Eberswalde wyrzuciły go z pracy.
Badania nad cewnikowaniem podjęli w 1941 roku naukowcy z USA: André Frédéric Cournand oraz Dickinson Woodruff Richards, którzy wykazali praktyczną przydatność procedury. Za te osiągnięcia w 1956 roku Forßmann, Cournand i Richards otrzymali Nagrodę Nobla.
Polskie pierwsze kroki z cewnikiem
Pierwsze cewnikowanie serca na terenie Polski wykonał 22 lipca 1948 roku Erik Hanson, lekarz przebywający w Warszawie. Zabiég przeprowadził w Szpitalu Wolskim na zaproszenie Leona Manteuffla.
Jeśli chodzi o polskich kardiochirurgów, to profesor Jerzy Rutkowski zajmuje miejsce pierwszoplanowe. Przeprowadził pierwsze cewnikowanie w okresie między 19 a 30 listopada 1948 roku. Zabieg został szczegółowo opisany i udokumentowany zdjęciami rentgenowskimi w monografii profesora zatytułowanej "Chirurgia".
Rutkowski zdobywał doświadczenie kardiochirurgiczne w 1948 roku w Londynie, obserwując operacje słynnych angielskich kardiochirurgów: Price Thomasa z Brompton Hospital i Brocka z Gays Hospital. Asystował również szwedzkiemu kardiochirurgowi Clarence Crafordowi na warszawskim Szpitalu Wolskim.
Polska medycyna poszła dalej
Po pionierskich krokach Rutkowskiego praktykę cewnikowania serca przejęli i rozwinęli inni polscy specjaliści. Na uwagę zasługują profesor Izabela Krzemińska-Ławkowicz z II Kliniki Chorób Wewnętrznych Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, profesor Michał Juszczyński, który wykonał cewnikowanie w tej samej klinice, profesor Jan Kossakowski - chirurg dziecięcy pracujący w Klinice Chirurgii Dziecięcej Akademii Medycznej w Warszawie, oraz profesor Wanda Poradowska, jego współpracownica. Wszyscy przeprowadzali zabiegi cewnikowania serca pod koniec lat 40. XX wieku.