Transport do Morskiego Oka - wyjaśnienia TPN po proteście na Palenicy

Tatrańska Sieć Parków przedstawiła szczegółową odpowiedź na kontrowersje wokół transportu konnego na trasie do Morskiego Oka. Po proteście z 8 sierpnia na Palenicy Białczańskiej i wypadku konia Henia TPN opublikowała aktualne informacje dotyczące stanu zwierząt, warunków ich pracy oraz funkcjonowania transportu elektrycznego.

Co się stało z koniem Henim?

8 sierpnia podczas zjazdu z Włosienicy w kierunku Palenicy Białczańskiej koń Henio potknął się i przewrócił. Zaprzęg zjeżdżał w tym czasie z pustym wozem. Zwierzę zostało wyprzęgnięte, samodzielnie wstało i o własnych siłach zeszło na Palenicę. Tego samego dnia został zbadany przez lekarza weterynarii.

Badanie wykazało, że nie ma żadnych objawów chorobowych. Stan zdrowia, utrzymania i odżywienia konia oceniono jako dobry. Stwierdzono tylko lekkie otarcia naskórka przednich kończyn i zalecono czasową przerwę w pracy. Henio ma 15 lat i pracuje na trasie do Morskiego Oka od około 10 lat, co roku przechodzi obowiązkowe badania weterynaryjne.

TPN zaznacza, że potknięcia czy poślizgnięcia mogą zdarzać się zdrowym koniom i nie świadczą o przeciążeniu zwierzęcia. Mogą wynikać ze sposobu postawienia kończyny, chwilowej utraty równowagi, nierówności nawierzchni lub drobnych elementów znajdujących się na nawierzchni.

Jak TPN monitoruje warunki w upały?

Zarząd nie opiera się wyłącznie na temperaturze powietrza. Regularnie mierzy wskaźnik WBGT (Wet Bulb Globe Temperature), który ocenia obciążenie cieplne organizmu, uwzględniając temperaturę, wilgotność, nasłonecznienie oraz ruch powietrza.

Dla przewozów konnych ustalono próg 28°C WBGT. Został on ustalony na podstawie opinii komisji lekarzy weterynarii nadzorujących konie pracujące na trasie do Morskiego Oka oraz lekarzy wskazanych przez organizacje zajmujące się ochroną zwierząt. W okresie 3-9 sierpnia, gdy temperatury były wysokie, pomiary prowadzono nawet co godzinę - próg nie został przekroczony.

Niezależnie od tego Stowarzyszenie Przewoźników zdecydowało o czasowym wstrzymaniu kursów 5 sierpnia oraz całkowitym zawieszeniu przewozów 6 sierpnia.

Szczegółowe zasady pracy koni

Przewozy konne odbywają się zgodnie z regulaminem TPN, który określa czas pracy i odpoczynku, zasady pojenia i żywienia oraz wymagania weterynaryjne.

• Po przejeździe jednego odcinka - co najmniej 60-minutowy odpoczynek
• Po pełnym kursie (Palenica-Włosienica-Palenica) - minimum 2 godziny przerwy
• Konie są pojone do woli po każdym kursie, mogą być dodatkowo dopajane w wyznaczonych miejscach na trasie
• Każdy koń podlega corocznym badaniom przedsezonowym obejmującym ocenę kondycji, tętna, oddechu, stopnia odwodnienia i ruchu
• Liczba pasażerów podczas wjazdu: maksymalnie 10 dorosłych plus fiakier (lub 9 pasażerów, fiakier i pomocnik)
• Liczba pasażerów podczas zjazdu: maksymalnie 13 dorosłych plus fiakier (lub 12 pasażerów, fiakier i pomocnik)
• Dzieci do 4. roku życia nie wliczane do limitu (maksymalnie troje na wozie)
• Jedna para koni może wykonać maksymalnie dwa pełne kursy dziennie, konie poniżej pięciu lat - jeden kurs

Przestrzeganie regulaminu kontrolują Straż Parku i pracownicy terenowi TPN. Naruszenia mogą skutkować karami finansowymi lub utratą uprawnień do świadczenia przewozów.

Transport elektryczny rozwija się, ale popytu jest więcej

TPN dysponuje czterema e-busami, które kursują na trasach Zakopane-Włosienica-Zakopane oraz Palenica Białczańska-Włosienica-Palenica Białczańska. Jeden pojazd obsługuje specjalną linię Zakopane-Morskie Oko-Zakopane dla osób z niepełnosprawnościami - przejazd jest dla nich bezpłatny.

Zainteresowanie jest jednak ogromne. W lipcu obłożenie większości kursów w kierunku Włosienicy wynosiło ponad 95%, a część była wypełniona niemal w 100%. Bilety należy kupować z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem, a na najpopularniejsze kursy z Zakopanego na Polanę Włosienica - nawet z dwutygodniowym.

TPN prowadzi postępowanie na zakup 16 kolejnych pojazdów elektrycznych. Termin składania ofert został przedłużony do 13 sierpnia 2026 roku ze względu na pytania potencjalnych wykonawców i konieczność zapewnienia im czasu na przygotowanie ofert.

Jaki jest docelowy model transportu?

TPN konsekwentnie realizuje kierunek zmian wypracowany w ramach wcześniejszych rozmów i zapisany w liście intencyjnym z 2025 roku. Docelowo zakładany jest model mieszany, łączący skrócony odcinek transportu konnego z rozwijającym się transportem elektrycznym.

Przewozy konne odbywają się na trasie z Palenicy Białczańskiej do Włosienicy. Od tego punktu do schroniska nad Morskim Okiem pozostaje około 1,5 km pieszo. Wjazd trwa zwykle około godziny, zjazd około 30 minut - czasy mogą się różnić w zależności od warunków na drodze i ruchu.

Źródło: TPN Tatry