Wieliczka wyjaśnia plany na Rynku Górnym. Dlaczego donice zamiast drzew w ziemi?

Miasto Wieliczka odpowiada na pytania mieszkańców dotyczące aranżacji Rynku Górnego. Projekt zmian spotkał się z dużym zainteresowaniem, ale też wątpliwościami - dlaczego drzewa mają rosnąć w donicach, a nie bezpośrednio w ziemi. Zarząd miasta wyjaśnia, że Rynek jest częścią zabytkowego układu miasta wpisanego do rejestru zabytków, co istotnie ogranicza możliwości ingerencji w jego strukturę.

Dlaczego rośliny w donicach, a nie w gruncie?

Mieszkańcy pytają, czy wystarczyłoby zdjąć kilka płyt, wykopać otwory i posadzić drzewa bezpośrednio w ziemi. Odpowiedź miasta jest jasna - rzeczywistość jest bardziej złożona. Pod nawierzchnią Rynku mogą się znajdować warstwy konstrukcyjne placu, podbudowa oraz instalacje i sieci. Nie można z góry założyć, że tuż pod płytami znajduje się odpowiednia żyzna ziemia.

Drzewo potrzebuje nie tylko otworu na bryłę korzeniową. Potrzebuje odpowiedniej przestrzeni do rozwoju korzeni, właściwego podłoża, wody, powietrza, odwodnienia i ochrony przed zagęszczaniem gruntu. Nawierzchnie wokół drzew powinny zapewniać dopływ wody i powietrza do systemu korzeniowego, a ich wykonanie wymaga odpowiednich rozwiązań projektowych.

Na obszarze wpisanym do rejestru zabytków prowadzenie robót budowlanych wymaga ponadto przejścia odpowiednich procedur konserwatorskich. Sadzenie drzew bezpośrednio w gruncie oznaczałoby przygotowanie odrębnego projektu, wykonanie badań i odkrywek, sprawdzenie instalacji, stworzenie odpowiednich warunków pod powierzchnią oraz odtworzenie nawierzchni - byłoby to zatem zupełnie inna, znacznie większa inwestycja. Bez dokumentacji i rozpoznania terenu nie byłoby również uczciwe podawanie jej kosztu.

Jakie rośliny pojawią się na Rynku?

Głównym elementem nowych kompozycji będą lipy srebrzyste - wytrzymały gatunek drzewa stosowany w zieleni miejskiej, ceniony za dużą odporność na susze i zanieczyszczenia. To roślina miododajna pachnąca w okresie kwitnienia, która nada Rynkowi bardziej zielony i sezonowo zmieniający się charakter.

Wokół drzew pojawią się krzewy, byliny i rośliny cebulowe, które będą kwitnąć w różnych terminach, zmieniać wygląd w ciągu roku i wypełniać konstrukcje zielenią. Miasto podkreśla - konstrukcja przed posadzeniem roślin zawsze będzie wyglądała inaczej niż gotowa, rozwinięta kompozycja. Efekt stworzą dopiero drzewa, kwiaty i pnącza, które potrzebują czasu, aby się przyjąć i rozrosnąć.

Czym będą donice? Materiały i rozwiązania

Projekt zakłada rośliny umieszczane w specjalnych workach o wymiarach około metra na metr. Dzięki temu całe nasadzenie - wraz z systemem korzeniowym - będzie można w razie potrzeby bezpiecznie przenieść. Rozwiązania modułowe pozwalają zachować funkcję Rynku, który nadal ma służyć podczas miejskich uroczystości i wydarzeń.

Nowe duże donice będą wykonane z prefabrykowanych elementów betonowych stylizowanych na drewno, utrzymane w jednolitym, ciepłym odcieniu. Każda będzie składana z powtarzalnych elementów, co pozwoli budować spójne konstrukcje i modyfikować ich układ w razie potrzeby.

Dlaczego beton zamiast naturalnego drewna? Prawdziwe drewno dobrze wygląda, ale w całorocznej, intensywnie użytkowanej przestrzeni wymaga regularnej impregnacji, czyszczenia i odnawiania. Jest narażone na wilgoć, mróz, pękanie i uszkodzenia. Beton stylizowany na drewno pozwala zachować naturalny wygląd, ale jest trwalszy, stabilniejszy i łatwiejszy do utrzymania.

Projekt zakłada również wykorzystanie tego, co już znajduje się na Rynku. Dziesięć betonowych donic z platanami pozostanie na placu, część z nich otrzyma nowe ustawienie. Sześć donic ze stali corten zostanie przeniesione i obsadzone od nowa - zamiast je wyrzucać i ponosić kolejne koszty, zostaną przeniesione i obsadzone od nowa.

Kompleksowa aranżacja placu

W centralnej części Rynku zaplanowano dziewięć dużych donic modułowych, które utworzą zieloną aleję podkreślającą widok w stronę Pałacu Przychockich. Pojawią się również nowe ławki, pnącza i delikatne oświetlenie zawieszone na linach konopnych.

Projekt nie polega więc na ustawieniu kilku pojemników - to kompleksowe uporządkowanie płyty Rynku: zieleni, miejsc do odpoczynku, ogródków gastronomicznych, oświetlenia, ruchu pieszych i istniejącej małej architektury. Zmiany będą realizowane etapami, a to, co mieszkańcy widzą obecnie, nie jest efektem końcowym, lecz początkiem całej aranżacji.

Źródło: Wieliczka