Policja wyjaśnia zmiany w statystykach dotyczących przestępstw motywowanych uprzedzeniami
W związku z licznymi pytaniami dotyczącymi danych statystycznych odnoszących się do przestępstw motywowanych uprzedzeniami, zwraca się uwagę na zmiany regulacyjne i metodologiczne, które wpływają na zakres gromadzonych danych i możliwość ich porównywania. Od 2026 roku sukcesywnie wprowadzano zmiany dotyczące sposobu ujmowania przestępstw motywowanych uprzedzeniami w policyjnej sprawozdawczości.
W pigułce
- Od 2026 roku zmieniła się metodologia gromadzenia danych o przestępstwach z uprzedzeniami
- Rozszerzony został katalog czynów uwzględnianych w statystykach policyjnych
- Dane za 2026 rok nie są w pełni porównywalne z latami wcześniejszymi
- Policja nie prowadzi statystyki liczby samych zawiadomień o możliwych przestępstwach
Co wpłynęło na zmianę sposobu liczenia
Zmiany wynikały z obowiązujących regulacji. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lutego 2026 r. określiło jednostki organizacyjne prokuratury właściwe do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Wkrótce potem, 11 lutego 2026 r., Prokurator Generalny wydał zarządzenie nr 4/26 wyznaczające prokuratorów do nadzorowania takich postępowań. 24 marca 2026 r. zmieniono też zakres obowiązywania wytycznych dotyczących prowadzenia tego typu spraw.
W efekcie rozszerzył się katalog przestępstw ujmowanych w policyjnej sprawozdawczości. To oznacza, że statystyki za 2026 rok mogą wyglądać inaczej niż dane z poprzednich lat - nie dlatego, że więcej się dzieje, ale dlatego, że liczy się więcej czynów.
Jak definiuje się przestępstwo motywowane uprzedzeniami
Do tej kategorii zaliczane są nie tylko konkretne przestępstwa wymienione w kodeksie karnym, lecz również inne czyny, jeśli zawiadomienie lub ustalone okoliczności wskazują, że popełnione zostały z powodu uprzedzeń wobec pokrzywdzonego wynikających z jego rzeczywistego albo domniemanego powiązania z grupą wyróżniającą się określonymi cechami. Wystarczy, że osoba wyróżnia się określonymi cechami - rasą, narodowością, pochodzeniem etnicznym, wyznaniem, bezwyznaniowością lub innymi prawnie chronionymi cechami.
Kwalifikacja sprawy do tej kategorii zależy zatem zarówno od rodzaju czynu, jak i od ustalonego motywu działania sprawcy oraz konkretnych okoliczności przypadku.
Ostrożność przy interpretacji liczb
Policja podkreśla, że proste zestawienie wartości liczbowych między poszczególnymi okresami może prowadzić do błędnych wniosków. Analizując dane dotyczące pokrzywdzonych i podejrzanych będących cudzoziemcami, należy uwzględnić również zmieniającą się liczbę osób należących do poszczególnych grup cudzoziemców przebywających w Polsce.
Ocena danych wyłącznie na podstawie wartości bezwzględnych, bez uwzględnienia zmian liczebności populacji oraz zmian metodologicznych, może prowadzić do nieprawidłowych wniosków. Policyjne dane statystyczne obejmują informacje dotyczące wszczętych postępowań, przestępstw stwierdzonych oraz osób pokrzywdzonych i podejrzanych. Jednocześnie Policja nie prowadzi statystyki liczby samych zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstw motywowanych uprzedzeniami.
